SENT, czyli System Elektronicznego Nadzoru Transportu, pozwala monitorować przesyłki zawierające towary wrażliwe, które są przewożone na terytorium Polski. Każdy transport tego rodzaju jest obwarowany restrykcjami, których niedopełnienie grozi bardzo wysokimi karami, wynoszącymi nawet 100 tys. zł za pojedyncze przewinienie. Jak ich uniknąć i w jaki sposób spedytor może dopilnować, żeby wrażliwy ładunek był przewożony zgodnie z przepisami?

Jakie przesyłki są objęte wymogami systemu SENT?

Katalog towarów wrażliwych jest wyjatkowo rozległy. Obejmuje wiele produktów spożywczych, w tym między innymi szybko psujące się owoce, mięso, jaja czy oleje roślinne, a także oleje napędowe, gaz, węgiel oraz koks, alkohole i tytoń czy półprodukty chemiczne. 17 marca 2026 roku do katalogu towarów objętych SENT dołączyły odzież i obuwie. Niedługo później, w związku z postulatami przedsiębiorców z tego środowiska, Ministerstwo Finansów złagodziło warunki kontroli w rozporządzeniach z 20 czerwca 2026 roku. Zakładają one znaczące złagodzenie przepisów stosowanych wobec tej grupy towarów, ograniczając monitoring do przewozów najbardziej narażonych na nieprawidłowości podatkowych, tj.: importu towarów z państw trzecich, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT), dostaw wewnątrzwspólnotowych realizowanych bezpośrednio po odprawie celnej dopuszczenia do obrotu w procedurze 42 00 oraz tranzytu przez terytorium Polski. z pełną treścią rozporządzeń można zapoznać się na stronie Ministerstwa Finansów. 

Warto mieć na uwadze, że monitoring dotyczy przede wszystkim ładunków o dużej masie brutto i towarów w dużych opakowaniach jednostkowych. Wykaz wszystkich towarów objętych monitoringiem wraz z kodami CN (na dzień 17 marca, a więc sprzed późniejszych zmian dotyczących transportu odzieży i obuwia) można znaleźć tutaj.

Kto zgłasza transport towaru wrażliwego w systemie SENT?

Żeby monitoring towaru wrażliwego był możliwy, musi on zostać zgłoszony do systemu SENT. Należy to zrobić za pośrednictwem portalu PUESC, gdzie towar otrzymuje odpowiedni kod CN, kluczowy podczas ewentualnej kontroli. 

Zgłoszenie do systemu musi zostać dokonane przez odpowiedni podmiot i odzwierciedlać właściwy typ przewozu. W przeciwnym razie może ono zostać uznane za nieważne, co wiąże się z surowymi karami. 

W zależności od sytuacji, obowiązek zgłoszenia może spoczywać na jednym z trzech podmiotów: nadawcy towaru, jego odbiorcy lub przewoźniku. 

• Zgłoszenie SENT100: nadawca towaru zgłasza go do systemu SENT jeśli wysyłka następuje z Polski.
• Zgłoszenie SENT200: odbiorca towaru zgłasza go do systemu SENT, jeśli towar jest importowany z zagranicy.
• Zgłoszenie SENT300: przewoźnik ma obowiązek zgłosić towar do systemu SENT, jeśli przewozi go na terenie Polski na zasadzie tranzytu.  

Dodatkowo, każdy z wymienionych uczestników łańcucha dostaw ma ściśle określone obowiązki związane z przewozem towarów wrażliwych. 

• Nadawca towaru musi dokonać zgłoszenia do SENT jeszcze przed rozpoczęciem przewozu i ująć w nim rodzaj towaru (kod CN), jego ilość lub masę, miejsce załadunku i rozładunku oraz dane odbiorcy. Przewóz nie może zostać rozpoczęty, jeśli zgłoszenie w systemie nie jest aktywne.
• Odbiorca potwierdza odbiór towaru wrażliwego i zamyka zgłoszenie w systemie. Jeśli nie dopełni tego obowiązku, naraża się na kary.
• Przewoźnik musi uzupełnić każde zgłoszenie o dane środka transportu (a w razie potrzeby dokonać ich aktualizacji) i zapewnić aktywny monitoring GPS przesyłki na terenie Polski oraz realizację trasy zgodnie z założeniami.

Jaką rolę w kontekście SENT odgrywa spedytor?

Choć nie znajdziemy go w systemie PUESC, spedytor i jego działania również mają znaczenie dla właściwego przebiegu przewozu towarów wrażliwych.

• Spedycja musi monitorować status zgłoszenia do SENT, żeby mieć pewność, że przewoźnik nie rozpocznie transportu bez dopełnienia tej formalności. Warto pamiętać, że zgłoszenie musi nastąpić przed rozpoczęciem transportu i jest ważne przez 10 dni.
• Po rejestracji towaru to spedytor przekazuje przewoźnikowi prawidłowy numer zgłoszenia SENT oraz klucz uwierzytelniający, który pozwala na wprowadzenie danych o pojeździe.
• Spedycja powinna też sprawdzić, czy przewoźnik ma aktywny i zarejestrowany lokalizator, który umożliwi śledzenie przewozu.

Spedycja może również wziąć na siebie zgłoszenie w systemie danych środka transportu i ich aktualizacji, o ile otrzyma upoważnienie od przewoźnika w tym zakresie.

Co grozi za naruszenie przepisów SENT?

Kary związane z nieprawidłowościami przy przewozie towarów wrażliwych są jednymi z najwyższych, jakie grożą podmiotom zaawansowanym w proces transportu. Najbardziej dotkliwe mogą sięgać nawet 100 tys. zł, a część może być wielokrotnie wyższa, ponieważ jest obliczana na podstawie wartości brutto przewożonego towaru. 

Najczęstsze kary za naruszenia przepisów SENT

Brak zgłoszenia w systemie: 46% wartości brutto towaru, min. 20 000 zł.

Brak potwierdzenia odbioru: 20 000 zł.

Błędne dane w zgłoszeniu: 46% różnicy wartości brutto, min. 20 000 zł.

Brak lub niewłaściwe dane o pojeździe po stronie przewoźnika: 10 000 zł.

Brak przekazania danych geolokalizacyjnych pojazdu: 10 000 zł.

Niedostarczenie towaru/nieustalone miejsce dostawy: 100 000 zł.

Brak zakończenia zgłoszenia: 10 000 zł.

Kary finansowe mogą dotyczyć również kierowców. Jeśli rozpoczną przewóz bez numeru referencyjnego lub dokumentu zastępującego zgłoszenie muszą liczyć się z mandatem wynoszącym nawet 7500 zł. Co istotne, kary mogą być nakładane również w związku z różnicami między treścią zgłoszenia a faktyczną zawartością ładunku, które wykaże kontrola.

Czy spedycja może otrzymać karę?

Wspomniane kary mogą dotknąć spedycję bezpośrednio, jeśli występuje w roli nadawcy towaru, ale równie dotkliwe mogą okazać się konsekwencje pośrednie. Przestój ciężarówki na parkingu celnym czy niedotrzymane terminy dostaw grożą utratą zaufania klienta i odpływem klientów, a także potencjalnymi roszczeniami odszkodowawczym wobec firmy spedycyjnej będącej organizatorem przewozu.

Właśnie dlatego spedytor powinien dopilnować kluczowych szczegółów związanych z transportem towarów objętych sent, zanim zleci przewóz. Na co zwrócić uwagę?

1. Czy ładunek wymaga zgłoszenia SENT i ten obowiązek został spełniony?
2. Czy nadawca przekazał ważny numer referencyjny?
3. Czy przewoźnik dopełnił obowiązków po swojej stronie i uzupełnił dane?
4. Czy przewoźnik posiada sprawny system umożliwiający monitoring trasy?

Wspomniane wymogi dotyczące SENT powinny znaleźć się w zleceniu transportowym, żeby odpowiedzialność za nie nie budziła wątpliwości.